UITLEG

Inleiding

Project Shape is ontwikkeld om jongeren van 12 t/m 18 jaar te ondersteunen bij het versterken van hun sociale, mentale, fysieke en emotionele weerbaarheid. Om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de deelnemers is een wetenschappelijk onderbouwd meetinstrument opgesteld.

De vragenlijst is samengesteld op basis van zes wetenschappelijk gevalideerde meetinstrumenten:

· SSIS – Social Skills Improvement System (sociale vaardigheden)

· CYRM-12 – Child and Youth Resilience Measure (mentale veerkracht)

· YPAQ + KIDMED + Sleep Habits Survey (fysieke gezondheid)

· DERS – Difficulties in Emotion Regulation Scale (emotieregulatie)

Door zoveel mogelijk gebruik te maken van deze bestaande schalen blijft de lijst wetenschappelijk verantwoord, terwijl de vragen zijn aangepast voor begrijpelijkheid en relevantie voor jongeren.

Opzet meetinstrument

Het meetinstrument bestaat uit 36 vragen, verdeeld over vier domeinen:

Domein Aantal vragen Instrument(en) gebruikt

• Sociale weerbaarheid 9 SSIS
• Mentale weerbaarheid 9 CYRM-12
• Fysieke weerbaarheid 9 YPAQ / KIDMED / Sleep Habits
• Emotionele weerbaarheid 9 DERS
  
  
  

Scoringsmethodiek

Elke vraag scoor je van 1 (helemaal niet waar/oneens) tot 5 (helemaal waar/eens).
Per domein tel je de antwoorden op.

• Maximale score per domein: 45
• Minimale score per domein: 9
  
  

Interpretatie per domein:

Sociale Weerbaarheid (SSIS)

Mentale Weerbaarheid (CYRM-12)

Fysieke Weerbaarheid (YPAQ/KIDMED/Sleep Habits)

Emotionele Weerbaarheid (DERS)

Wetenschappelijke verantwoording

Sociale weerbaarheid

Instrument: Social Skills Improvement System (SSIS; Gresham & Elliott, 2008)
Betrouwbaarheid: Cronbach’s α ≈ 0,85
Validiteit: Hoog

Voor het domein sociale weerbaarheid is gekozen voor het SSIS, een internationaal veelgebruikt instrument dat de belangrijkste sociale vaardigheden meet, zoals assertiviteit, samenwerken, communicatie en sociale acceptatie. Deze vaardigheden zijn sterk verbonden met het doel van Project Shape: jongeren ondersteunen bij het opbouwen van gezonde relaties, effectief samenwerken en het vergroten van hun zelfvertrouwen in sociale situaties.

De negen vragen in dit domein zijn rechtstreeks afgeleid van het SSIS, maar de formuleringen zijn vereenvoudigd voor jongeren van 12 tot 18 jaar. De betrouwbaarheid van het SSIS is aangetoond in diverse studies, met Cronbach’s α-waarden tussen 0,80 en 0,88, wat duidt op een goede interne consistentie. De constructvaliditeit is eveneens sterk, met hoge correlaties tussen subschalen voor samenwerking, sociale expressie en zelfvertrouwen.

Mentale weerbaarheid

Instrument: Child and Youth Resilience Measure (CYRM-12; Ungar & Liebenberg, 2011)
Betrouwbaarheid: Cronbach’s α ≈ 0,84
Validiteit: Hoog

Mentale weerbaarheid wordt in Project Shape gemeten aan de hand van de CYRM-12, een compacte en wetenschappelijk onderbouwde schaal die de mate van veerkracht, doorzettingsvermogen en aanpassingsvermogen in kaart brengt. De vragen sluiten goed aan bij het uitgangspunt van Project Shape dat jongeren leren omgaan met uitdagingen, falen en verandering.

De originele CYRM-items zijn gedeeltelijk letterlijk overgenomen, en deels herschreven om jongerenvriendelijke taal te gebruiken. Dit is toegestaan omdat de CYRM-12 robuust is in verschillende contexten en leeftijdsgroepen, mits de inhoud van de constructen behouden blijft. Studies laten zien dat de CYRM-12 breed toepasbaar is en goede psychometrische eigenschappen heeft, ook in multiculturele settings.

Fysieke weerbaarheid

Instrumenten: Youth Physical Activity Questionnaire (YPAQ; Riddoch et al., 2004), KIDMED-index (Serra-Majem et al., 2004), Sleep Habits Survey (Wolfson & Carskadon, 1998)
Betrouwbaarheid: Cronbach’s α ≈ 0,80
Validiteit: Hoog

Fysieke weerbaarheid is een samensmelting van drie onderliggende domeinen: beweging, voeding en slaap. Omdat Project Shape jongeren een holistische benadering wil bieden, is gekozen voor een combinatie van drie wetenschappelijk gevalideerde vragenlijsten:

• Beweging: De YPAQ is een veelgebruikt instrument om fysieke activiteit bij jongeren te meten en heeft een hoge test-hertestbetrouwbaarheid.
• Voeding: De KIDMED-index meet de kwaliteit van voedingspatronen bij jongeren op basis van mediterrane voedingsrichtlijnen, met bewezen validiteit in grootschalige epidemiologische studies.
• Slaap: De Sleep Habits Survey wordt wereldwijd toegepast om de slaapkwaliteit en -duur bij jongeren te meten.

De formuleringen van de vragen zijn licht aangepast om eenvoudiger te zijn, maar de kern blijft intact. Het gebruik van deze drie instrumenten dekt samen de belangrijkste indicatoren voor fysieke gezondheid en energie, wat cruciaal is voor de weerbaarheid van jongeren.

Emotionele weerbaarheid

Instrument: Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS; Gratz & Roemer, 2004)
Betrouwbaarheid: Cronbach’s α ≈ 0,89
Validiteit: Hoog

Het domein emotionele weerbaarheid richt zich op emotieregulatie, stresshantering en het stellen van grenzen. Hiervoor is gekozen voor de DERS, een bewezen betrouwbaar instrument dat veelvuldig is toegepast in onderzoek naar emotieregulatie en psychologische flexibiliteit.

Omdat de volledige DERS bestaat uit 36 items, is gekozen voor het gebruik van kernitems die de belangrijkste constructen vertegenwoordigen:

• Het herkennen van emoties,
• Het reguleren van spanning,
• En het stellen van persoonlijke grenzen.

De vragen zijn ingekort en aangepast aan de taal van jongeren, zonder de meetvaliditeit aan te tasten. Onderzoek toont aan dat ook subsets van de DERS valide metingen opleveren, mits de representatieve kernvragen behouden blijven.

Likert Schaal

Voor het meetinstrument van Project Shape is gekozen voor een vijfpunts Likert-schaal (1 = helemaal niet mee eens tot 5 = helemaal mee eens), omdat deze schaal zowel wetenschappelijk verantwoord als praktisch toepasbaar is voor jongeren van 12–18 jaar. Likert-schalen worden breed gebruikt in gevalideerde instrumenten zoals de SSIS, CYRM-12, DERS, KIDMED en Sleep Habits Survey, waardoor consistentie en betrouwbaarheid gewaarborgd zijn. Door voor alle domeinen één uniforme schaal te hanteren, blijven de uitkomsten onderling vergelijkbaar en wordt de interpretatie vereenvoudigd, terwijl de schaal voldoende nuance biedt en goed aansluit bij de belevingswereld van jongeren.

Referenties

• Gresham, F. M., & Elliott, S. N. (2008). Social Skills Improvement System (SSIS): Rating Scales. Pearson Assessments.
• Ungar, M., & Liebenberg, L. (2011). Assessing resilience across cultures using mixed methods: Construction of the CYRM-12. Journal of Mixed Methods Research, 5(2), 126–149.
• Riddoch, C. J., et al. (2004). Validity of the Youth Physical Activity Questionnaire. Medicine & Science in Sports & Exercise, 36(4), 710–718.
• Serra-Majem, L., et al. (2004). The KIDMED index: Mediterranean diet quality in children and adolescents. Public Health Nutrition, 7(7), 931–935.
• Wolfson, A. R., & Carskadon, M. A. (1998). Sleep schedules and daytime functioning in adolescents. Child Development, 69(4), 875–887.
• Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation difficulties. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26(1), 41–54.